Với nhiều gia đình Á Đông, bữa ăn sáng ngày đầu năm không chỉ để no bụng, mà còn mang ý nghĩa “mở vía”. Người xưa tin rằng, ăn gì vào buổi sáng mùng 1 sẽ phần nào ảnh hưởng đến tinh thần, vận khí và sự hanh thông của cả năm phía trước. Vì vậy, bữa ăn này thường được chuẩn bị kỹ lưỡng hơn ngày thường, không phải ở mâm cao cỗ đầy, mà ở ý nghĩa của từng món.
Theo quan niệm dân gian được truyền lại qua nhiều thế hệ, bữa sáng đầu năm nếu có 1 trong 4 món sau thì được xem là điềm lành: tượng trưng cho no đủ, dư dả, gắn kết và “ngày càng đi lên”. Không ít người tin rằng, chỉ cần ăn đúng món, giữ tâm thế nhẹ nhàng, thì năm mới đã có một khởi đầu thuận lợi hơn rất nhiều.
Ảnh minh họa.
1. Bánh bao: Món ăn của no đủ và “cầm chắc trong tay”
Bánh bao là món ăn quen thuộc trong đời sống hàng ngày, nhưng vào buổi sáng đầu năm, nó lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác. Với lớp vỏ trắng tròn, phần nhân đầy đặn bên trong, bánh bao tượng trưng cho sự đủ đầy, trọn vẹn và cầm chắc phúc lộc.
Trong quan niệm dân gian, hình dáng bánh bao giống như “túi tiền” khép kín, mang hàm ý tiền bạc được giữ lại, không thất thoát. Ăn bánh bao vào sáng mùng 1 vì thế được tin là giúp tài vận ổn định, làm ăn không bị “thủng túi”, cuộc sống bớt chật vật.
Ảnh minh họa.
Ăn bánh bao thế nào cho đúng vía? Người lớn tuổi thường nhắc nhau ăn bánh bao trong tâm thế thong thả, tránh vừa ăn vừa vội vã hay than phiền. Bánh nên được ăn trọn chiếc, hạn chế bỏ dở, bởi bỏ thừa bị xem là “bỏ lộc”. Nếu là bánh bao nhân mặn, vị đậm đà còn được cho là giúp năm mới thêm phần chắc chắn, không bấp bênh.
2. Bánh trôi: Lấy vía tròn đầy, gia đình thuận hòa
Bánh trôi là món ăn mang ý nghĩa rất rõ ràng trong đời sống tinh thần Á Đông. Hình tròn, màu trắng, vị ngọt nhẹ của bánh trôi tượng trưng cho sự đoàn viên, tròn đầy và êm ấm.
Ăn bánh trôi vào bữa sáng đầu năm được xem như một cách “nhắc vía”: mong mọi việc trong năm trôi chảy, các mối quan hệ gia đình – tình cảm – làm ăn không vướng mắc, không gập ghềnh. Đặc biệt, với những gia đình coi trọng sự hòa thuận, bánh trôi gần như là món không thể thiếu.
Vì sao bánh trôi được xem là món “giữ hòa khí”?
Theo quan niệm dân gian, bánh trôi mềm, không góc cạnh, tượng trưng cho sự nhường nhịn và dung hòa. Đầu năm ăn bánh trôi là mong cả năm bớt va chạm, ít xung đột, chuyện lớn hóa nhỏ, chuyện nhỏ hóa không.
Ảnh minh họa.
Bánh trôi thường được ăn khi còn ấm, vị ngọt vừa phải. Người xưa kiêng ăn bánh trôi quá nguội hoặc quá ngọt gắt vào sáng mùng 1, vì cho rằng dễ mang cảm giác “nguội vía” hoặc cực đoan trong cảm xúc.
3. Cá: Biểu tượng của dư dả và hanh thông
Trong các bữa ăn đầu năm, cá là món mang ý nghĩa tài vận rõ rệt nhất. Cá gắn với quan niệm “có dư”, làm ăn có tích lũy, tiền bạc không chỉ đủ dùng mà còn để dành.
Không chỉ vậy, cá còn tượng trưng cho sự bền bỉ và khả năng vượt dòng. Ăn cá vào sáng mùng 1 được xem như một lời chúc cho năm mới: dù có khó khăn, vẫn đủ sức tiến lên và đạt kết quả tốt.
Ăn cá đầu năm có điều gì cần lưu ý?
Dân gian thường tránh lật mặt cá khi ăn, bởi hành động này bị xem là “lật lộc”. Cá nên được bày nguyên con hoặc cắt miếng lớn, tượng trưng cho sự trọn vẹn. Nếu ăn chung mâm, người lớn tuổi hoặc chủ nhà thường gắp miếng đầu tiên, như một cách mở lộc cho cả gia đình.
Ảnh minh họa.
4. Bánh gạo: Ăn để “đi lên”, không tụt lùi
Bánh gạo là món ăn mang ý nghĩa tiến triển, đi lên theo đúng nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Trong quan niệm dân gian, bánh gạo tượng trưng cho sự thăng tiến, phát triển từng bước, đặc biệt gắn với công việc và học hành.
Ăn bánh gạo vào bữa sáng đầu năm được tin là giúp con đường sự nghiệp hanh thông, từng bước vững vàng, không bị chững lại hay thụt lùi.
Vì sao bánh gạo được coi là món “kích tài vận”? Bánh gạo được làm từ gạo, lương thực chính, đại diện cho nền tảng cuộc sống. Đầu năm ăn bánh gạo là mong nền tảng ấy vững chắc, từ đó mọi thứ khác mới có thể phát triển.
Bánh gạo thường được ăn với lượng vừa phải, không nên quá nhiều để tránh cảm giác nặng nề. Người xưa cho rằng, bữa sáng mùng 1 càng nhẹ nhàng, năm mới càng dễ “xuôi”.
Ảnh minh họa.
Quan trọng hơn món ăn là tâm thế đầu năm
Không thể phủ nhận rằng bữa ăn sáng đầu năm có ảnh hưởng lớn đến tinh thần của mỗi người. Một bữa ăn yên tĩnh, đủ đầy, không cãi vã, không than phiền, tự thân đã là khởi đầu tích cực.
Người xưa vẫn nói, đầu năm thuận thì cả năm dễ thuận. Bởi vậy, việc chọn đúng món, ăn đúng cách, giữ lời nói nhẹ nhàng trong buổi sáng mùng 1 không chỉ là phong tục, mà còn là cách để mỗi người tự tạo cho mình một tâm thế vững vàng khi bước vào năm 2026.
Không ai dám khẳng định chỉ một bữa ăn có thể quyết định cả tài vận. Nhưng trong khoảnh khắc chuyển giao đầu năm, ăn một bữa sáng mang ý nghĩa tốt lành, suy cho cùng, cũng là cách giản dị nhất để gửi gắm mong ước cho một năm mới đủ đầy và hanh thông.
*Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo.
Nguồn: Sohu.
