Theo ThS.BS Tạ Việt Cường, Phó Giám đốc Trung tâm Khám, điều trị Sản phụ khoa và Chăm sóc sức khỏe sinh sản, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, nam giới lựa chọn triệt sản thường rơi vào một số nhóm chính: đã đủ con và muốn tránh mang thai ngoài ý muốn; vợ không phù hợp với các biện pháp tránh thai khác; quyết định từ phía gia đình; hoặc chủ động chia sẻ trách nhiệm với bạn đời. Thâm chí có trường hợp chồng bị vợ “ép buộc” phải đi triệt sản. Nguyên nhân là do chồng có tính “trăng hoa”, vợ sợ chồng có “con rơi” ngoài xã hội nên yêu cầu chồng phải đi triệt sản. Đó là điều kiện để hai người tiếp tục mối quan hệ vợ chồng.
Bác sĩ Cường cho hay, “thắt ống dẫn tinh” lâu nay khiến nhiều người hiểu nhầm bản chất của thủ thuật. “Thắt” chỉ mang tính cách nói đơn giản hóa, còn về chuyên môn, bác sĩ phải bóc tách và cắt ống dẫn tinh theo đúng quy trình. Nếu chỉ buộc lại, tinh trùng vẫn có khả năng đi qua và nguy cơ thất bại là có thật.
Bác sĩ Cường đang tư vấn cho một trường hợp bệnh nhân.
Từ đó, kỹ thuật được cải tiến qua nhiều bước: cắt ống dẫn tinh, đốt hai đầu, buộc bằng chỉ không tiêu và đặc biệt là tách hai đầu lệch nhau, không để tiếp xúc trở lại. Mục tiêu là loại bỏ hoàn toàn khả năng tự nối thông – điều có thể xảy ra trong cơ thể nếu kỹ thuật không triệt để.
“Trước đây, có những ca vẫn còn tinh trùng dù đã can thiệp. Sau khi thay đổi kỹ thuật, đặc biệt là xử lý riêng hai đầu ống dẫn tinh, đến nay gần như không còn ghi nhận trường hợp tái thông”, bác sĩ Cường cho biết.
Sau khi cắt ống dẫn tinh, tinh trùng không biến mất ngay lập tức. Chúng vẫn có thể tồn tại trong các đoạn phía dưới như túi tinh hoặc tuyến tiền liệt một thời gian. Dù số lượng ít, khả năng thụ thai vẫn có thể xảy ra nếu quan hệ trong giai đoạn này.
Chính vì vậy, một nguyên tắc bắt buộc sau triệt sản là phải kiểm tra tinh dịch đồ nhiều lần. “Chúng tôi luôn yêu cầu bệnh nhân xét nghiệm ít nhất 3 lần liên tiếp, mỗi lần cách nhau khoảng 2 tuần. Chỉ khi không còn tinh trùng mới được coi là an toàn tuyệt đối”, bác sĩ Cường nhấn mạnh.
Để tăng tính minh bạch, nhiều cơ sở y tế hiện còn ghi lại quá trình thực hiện thủ thuật. Theo bác sĩ, đây không phải là điều phức tạp vì can thiệp đơn giản, ít chảy máu, có thể gây tê tại chỗ. Việc lưu lại hình ảnh giúp bệnh nhân yên tâm rằng thủ thuật đã được thực hiện đúng, đồng thời tránh các tranh chấp về sau.
Những hiểu sai về triệt sản
Dù là biện pháp tránh thai hiệu quả, triệt sản nam vẫn chưa thực sự phổ biến tại Việt Nam. Một trong những rào cản lớn nhất là tâm lý e ngại và những quan niệm sai lầm kéo dài nhiều năm. Không ít người lo ngại việc này sẽ ảnh hưởng đến “bản lĩnh đàn ông” hoặc chức năng sinh lý.
“Đây là hiểu lầm hoàn toàn. Ống dẫn tinh chỉ là đường dẫn tinh trùng. Khi cắt đi, toàn bộ hệ thống hormone, mạch máu, thần kinh không hề bị ảnh hưởng. Nam giới vẫn sinh hoạt tình dục bình thường”, bác sĩ Cường khẳng định. Thực tế, nhiều trường hợp vô sinh do tắc ống dẫn tinh bẩm sinh vẫn có đời sống tình dục hoàn toàn khỏe mạnh.
Sau triệt sản, trong trường hợp có nhu cầu sinh con trở lại, hoàn toàn có thể phẫu thuật nối lại ống dẫn tinh, với tỷ lệ thành công cao, trên 90% nếu thực hiện đúng chỉ định và kỹ thuật.
